ढलानको दिन: किन सामाग्रीको सही हिसाब आवश्यक छ?
नेपालमा घर बनाउँदा छत ढलान गर्ने दिनलाई एउटा उत्सवको रूपमा लिइन्छ। छिमेकी, आफन्त र कामदारहरूको ठूलो चहलपहल हुन्छ। यस्तो बेला बीचमा सिमेन्ट पुगेन वा बालुवा थोरै भयो भने काम रोकिने मात्र होइन, ढलानको गुणस्तरमा पनि ठूलो असर पर्छ।
१००० स्क्वायर फिटको छत ढलानका लागि कति सामाग्री चाहिन्छ भन्ने कुरा केवल क्षेत्रफलमा मात्र भर पर्दैन। यसमा ढलानको मोटाइ, बिम (Beam) मा लाग्ने थप कंक्रिट र काम गर्दा खेर जाने सामाग्रीको पनि हिसाब गर्नुपर्छ। काठमाडौं वा पोखरा जस्ता सहरमा खुल्ला ठाउँ कम हुने भएकोले ठिक्क सामाग्री अर्डर गर्नु नै बुद्धिमानी हुन्छ।
५ इन्चको मोटाइ र M20 ग्रेडको मापदण्ड
नेपालका प्राय: आवासीय घरहरूमा छतको मोटाइ ५ इन्च राख्ने चलन छ। यसका लागि हामी M20 ग्रेडको कंक्रिट प्रयोग गर्छौँ, जसको अनुपात १:१.५:३ (१ भाग सिमेन्ट, १.५ भाग बालुवा र ३ भाग गिट्टी) हुन्छ।
१. सिमेन्टको हिसाब
सिमेन्ट ढलानको सबैभन्दा मुख्य र महँगो सामाग्री हो। १००० फिटको लागि सिमेन्ट निकाल्दा निम्न कुरा ध्यान दिनुहोस्:
- आधारभूत मात्रा: १००० × ०.११९ = ११९ बोरा
- बिम र खेर जाने (२५% थप): छतमा हुने बिमहरूले धेरै मसला खपत गर्छन्। त्यसैले थप २५% जोड्नुपर्छ।
- जम्मा सिमेन्ट: करिब १४८ देखि १५० बोरा (OPC सिमेन्ट ढलानका लागि उत्तम मानिन्छ)।
२. बालुवाको हिसाब
बालुवाको मात्रा निकाल्न क्षेत्रफललाई ०.२१९ ले गुणन गरिन्छ।
- जम्मा बालुवा: २७५ देखि २८० क्युबिक फिट (CFT)।
- नेपालमा सामान्यतया ६ चक्के टिप्परमा २२० देखि २४० CFT बालुवा आउँछ। यसर्थ, तपाईँलाई करिब १.२ टिप्पर बालुवा चाहिन्छ।
३. गिट्टीको हिसाब
गिट्टीले ढलानलाई मजबुती दिन्छ। ढलानका लागि २० एमएम र १० एमएमको मिक्स गिट्टी प्रयोग गर्नु राम्रो हुन्छ।
- जम्मा गिट्टी: ५५० देखि ५६० CFT।
- यो भनेको करिब २.५ टिप्पर जति हो।
ढलान गर्दा ध्यान दिनुपर्ने महत्वपूर्ण कुराहरू
- सटरिङ (Shuttering): फलेक वा पाताहरू कसिलो गरी बाँधिएको हुनुपर्छ ताकि सिमेन्टको घोल नचुहियोस्।
- कभर ब्लक: डन्डी र सटरिङको बीचमा कभर ब्लक राख्न नबिर्सिनुहोस्, यसले डन्डीलाई खिया लाग्नबाट बचाउँछ।
- क्युरीङ (Curing): ढलान गरिसकेको भोलिपल्ट देखि कम्तीमा १४ देखि २१ दिनसम्म पानी जमाएर राख्नुपर्छ। नेपालको सुख्खा मौसममा क्युरीङ नगर्दा छत चर्किने समस्या धेरै देखिन्छ।
वास्तुवेद डिजाइनमा हामी इन्जिनियरिङ र वास्तु दुवैलाई मिलाएर घरको नक्सा र निर्माण व्यवस्थापन गर्छौँ। यदि तपाईँ पनि आफ्नो घर निर्माणको योजनामा हुनुहुन्छ भने प्राविधिक परामर्शका लागि हामीलाई सम्झन सक्नुहुन्छ।
